“ใครจะว่ายังไงก็ช่าง แม่ไม่ได้เรียนหนังสือ
แต่แม่ได้เป็นสมาชิกศิลปาชีพ แม่ก็ได้ปริญญาเหมือนกัน”
น้ำตาแห่งความภาคภูมิใจของแม่เฒ่าชาวห้วยทับทัน จ.ศรีสะเกษ ที่ได้รับพระราชทานเส้นไหมและทุนตั้งต้นจากสมเด็จพระพันปีหลวง เปลี่ยนชีวิตช่างทอใต้ถุนเรือนให้มีอาชีพ มีตลาด และยืนหยัดได้อย่างสง่างาม
“ปริญญาชีวิต” จากสมเด็จแม่ หยาดน้ำตาแห่งศรัทธา ณ ห้วยทับทัน ศรีสะเกษ
ในบ้านไม้ใต้ถุนสูงอันร่มรื่นของอำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ เสียงกระสวยไม้กระทบกับฟืมทอผ้าดังเป็นจังหวะสม่ำเสมอ หญิงชราสองคนนั่งเคียงข้างกันบนแคร่ไม้ สายตาจดจ่ออยู่กับเส้นไหมนับร้อยนับพันเส้นที่ค่อย ๆ เรียงร้อยเป็นผืนผ้าลวดลายงดงาม
“แม่เป็นเพื่อนกันมาตั้งแต่เด็ก จบ ป.4 ก็มาหัดทอผ้ากับยาย ทอใส่กันเองในบ้านตามมีตามเกิด”
เรื่องเล่าธรรมดาของแม่เฒ่าชาวห้วยทับทันเริ่มเปลี่ยนไป เมื่อย้อนรำลึกถึงปี พ.ศ. 2536 วันที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินมาถึงผืนแผ่นดินแห่งนี้ ทรงทอดพระเนตรเห็นความยากลำบาก และได้พระราชทานโอกาสครั้งยิ่งใหญ่ด้วยการจัดตั้ง โครงการส่งเสริมศิลปาชีพห้วยทับทัน
ในวันที่ไม่มีแม้แต่ทุนรอน สมเด็จพระพันปีหลวงได้พระราชทานเส้นไหมแท้จากในวังสวนจิตรลดาลงมาให้ชาวบ้านได้ยืม พระราชทานทุนทรัพย์ให้ซื้อฟืม ซื้อกี่ ซื้ออุปกรณ์จนครบวงจร มีทหารจากกองทัพและเจ้าหน้าที่ศูนย์หม่อนไหมคอยเดินเท้าเข้าหา ช่วยดูแลแก้ปัญหาตั้งแต่การมัดย้อมไปจนถึงการทอ
“บางทีทำสีออกมาบ่สวย กะท้ออยู่เด้… แต่บ่เคยถอย มีศูนย์หม่อนไหมคอยบอกคอยช่วย พอทอออกมาสวยบาดหนิ ดีใจหลาย ก้มกราบรูปเพิ่น คุยกับเพิ่น… แม่จ๋า แม่จ๋า”
มื่อพูดถึงตรงนี้ น้ำตาของแม่เฒ่าก็รื้นขึ้นมาคลอเบ้าอย่างกลั้นไม่อยู่ พระองค์ไม่ได้พระราชทานเพียงอาชีพทอผ้า แต่ทรงโอบอุ้มทุกคน ทั้งทุนการศึกษาลูกหลาน ทุนดูแลคนเจ็บไข้ได้ป่วย และคนยากจน สิ่งที่ตราตรึงใจที่สุด คือคำพูดที่คุณยายบอกกับลูกหลานในวันที่ทุกคนสำเร็จการศึกษาว่า
“ใครจะว่ายังไงก็ช่าง แม่ไม่ได้เรียนหนังสือเหมือนคนอื่นเขา แต่แม่ได้เป็นสมาชิกของสมเด็จแม่ บัตรสมาชิกศิลปาชีพใบนี้… ก็คือปริญญาของแม่เหมือนกัน”
วันนี้ โครงการส่งเสริมศิลปาชีพห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ ยังคงเปิดประตูต้อนรับผู้มาเยือน ผ้าไหมมัดหมี่ทุกพับที่วางเรียงรายอยู่ในอาคารจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ไม่ได้มีเพียงลวดลายอันวิจิตรตระการตา แต่ทุกตารางนิ้วคือพยานแห่งความรัก ความผูกพัน และหยาดน้ำตาแห่งความกตัญญูที่ไม่มีวันเลือนหายไปจากหัวใจของช่างทอผ้าห้วยทับทัน
